Piwniczna-Zdrój

Pamiątkowy krzyż na Nakle   Przebudowa Nakła z przypomnieniem cmentarza cholerycznego i pandemia koronawirusa wywołują refleksje nad zmiennością i przemijaniem postaci świata tego, kruchością ludzkiego życia, ulotnością ludzkiego pamiętania. 147 lat temu, właśnie o takiej wiosenno-letniej porze mieszkańcy przeżywali tragedię epidemii cholery. Maj, czerwiec, lipiec, sierpień – piękny czas…  Można spróbować wyobrazić sobie sytuację epidemii w Piwnicznej, epidemii choroby powodującej ogromne cierpienia chorych i wielką śmiertelność mieszkańców. Cofnąć się myślą i wyobraźnią prawie 150 lat nie jest łatwo. Ale trzeba spróbować – zobaczyć w wyobraźni ubogie miasteczko galicyjskie, ludzi skromnie lub nawet biednie ubranych, w większości chodzących boso; zobaczyć wędrownych ubogich wyciągających rękę z prośbą o grosz, kromkę chleba, dwa ziemniaki, i tych kilku, może kilkunastu, mających schronienie w tzw. szpitalu, czyli przytułku dla ubogich utrzymywanym przez gminę. J...

Noc świętojańska zwana sobótkami lub wiankami  w przeszłości fascynowała ludzi oraz była kanwą różnych wierzeń i obrzędów.  Wszyscy łatwo ulegali czarowi tej niezwykłej, tajemniczej, najkrótszej w roku nocy.  Dominujący wpływ na charakter dawnej obrzędowości miał fakt letniego przesilenia słońca. Z czasem doszło do  zasymilowania święta pogańskiego z obrzędowością chrześcijańską i połączenia  obchodów pogańskiej sobótki z Wigilią Św. Jana.  W życiu ludzi w nadpopradzkiej dolinie dzień wspomnienia urodzin Św Jana Chrzciciela wyznaczał rozpoczęcie sianokosów, strzyżenia owiec, zbioru borówek (jagód) oraz możliwości rozpoczęcia kąpieli w Popradzie. Był też ważnym dniem dla flisaków - niegdyś znaczącej grupy zawodowej w Piwnicznej i okolicach. Flisacy zajmowali się spławianiem drewna pochodzącego z okolicznych lasów, które z nadania Króla Kazimierza Wielkiego należały do miasta. Wigilia Św. Jana miała wielkie znaczenie jako niezwykły czas pozwalający...

Pewnie nie wszyscy zgodzą z moją opinią, ale do tej pory nie trafiłam na bardziej ujmujący tekst o dolinie Popradu niż wstęp inż. Jana Brzozowskiego do broszury "Dolina Popradu i jej uzdrowiska" wydanej na przełomie 1935/36 roku. Jan Brzozowski był wówczas posłem ziemi sądeckiej i Prezesem Towarzystwa Przyjaciół Doliny Popradu. Jak napisał Piotr Osóbka w artykule "Droga do Żegiestowa" (Almanach Muszyny 2007, s. 128) - "Z przygodnego kuracjusza, leczącego się w Żegiestowie, stał się Brzozowski dozgonnym wielbicielem jego piękna i niezmordowanym obrońcą żegiestowskich interesów. Związał się z nadpopradzkim uzdrowiskiem nie tylko okazałym pensjonatem "Biały Orzeł", który wybudował w Zdroju, ale również ogromem pracy poświęconym dla rozwoju Uzdrowiska. Celem Towarzystwa, któremu przewodniczył, była praca nad rozwojem gospodarczym i kulturowym miejscowości położonych w Dolinie Popradu, ochrona przyrody i reklama piękna oraz wartości leczniczych Popr...

Edward Grucela, Piwniczna-Zdrój 2015, fot. T. Ortyl Edward Grucela urodził się 20.11.1932, a zmarł 16.05.2016 roku. Rzeźbił, uczył, śpiewał, grał, budował instrumenty, wykonywał grafiki, malował i dokumentował. Barbara Talar, kustosz Muzeum Regionalnego Towarzystwa Miłośników Piwnicznej stwierdza: - był to prawdziwy człowiek renesansu, który swoje talenty wykorzystywał nie tylko jako twórca ale również działacz i organizator. Mało tego, on świetnie radził sobie ze zwykłymi codziennymi czynnościami włączając szycie i gotowanie . Kiedy Maria Źrołka – dziś emerytowany dyrektor ZSiP w Piwnicznej-Zdrój – zwróciła się przed laty do Gruceli: Matka Natura była wyjątkowo rozrzutna w stosunku do Pana , odpowiedział z właściwym sobie poczuciem humoru: - Nie miałem na to wpływu . Grucela w wieku 13 lat zapisał się do Orkiestry Mandolinowej „Echo” i był jej członkiem przez 39 lat. Przez 15 lat grał w Orkiestrze Dętej OSP w Piwnicznej. Od 1964 roku do przejścia na emeryturę w 1985 prowa...

"Szkoła w domu Nosali (po lewej) i dom nauczyciela (po prawej)." Źródło: Album Kownacka M. - Niemcowa na zdjęciach Lato 1956. Ilustracja Jana Marcina Szancera do książki "Szkoła nad obłokami", Nasza Księgarnia 1970,  s. 12,  Jest w Beskidzie Sądeckim miasteczko Piwniczna, a w nim taka cicha, wąziutka uliczka Ogrodowa, która skręca w bok od rynku wiedzie stromą skarpą, zakolem w dół, otwierając niepodziewanie widok na szerokie pola i rozległą dolinę Popradu...  Tak Maria Kownacka rozpoczyna snuć opowieść w książce "Szkoła nad obłokami". Jest to opowieść niezwykła, bo czytając ją nigdy tak do końca nie wiemy, czy to bajka czy nie bajka?! Nie możemy się zdecydować pomimo, że tu w Piwnicznej zazwyczaj pamiętamy, że tytułowa "Szkoła nad obłokami" to istniejąca w latach 1938-1961 jednoklasowa szkoła na Niemcowej. W zbiorach Izby Pamięci Marii Kownackiej możemy znaleźć albumy i zapiski Kownackiej ukazujące pracowitość autorki w zbierani...

Danuta Szaflarska, źródło: Narodowe Archiwum Cyfrowe - domena publiczna  Danuta Szaflarska to jedna z najwybitniejszych polskich aktorek, wielokrotnie nagradzana i odznaczana, ikona teatru i filmu, pozostająca w światłach sceny do ostatnich miesięcy swojego niezwykłego życia. Jednak nie kojarzymy ją tak, jak to zwykle dzisiaj kojarzy się aktorki – z show, gwiazdorstwem, skandalami, wyszukanymi strojami, przepychem, willami. Tu w Piwnicznej kojarzymy ją raczej ze skromną chatką w Kosarzyskach. O Kosarzyskach mówiła – ONE ZAWSZE BĘDĄ WE MNIE , a przecież mieszkała tam jako dziecko zaledwie pierwsze 10. lat życia, a potem była w tylu niezwykłych miejscach przeżyła tyle niewiarygodnych wydarzeń. " Jeżeli ktoś urodził się pod zaborami w 1915 roku, to wzrastał, uczył się już w niepodległej Polsce, a gdy wybuchła II wojna najczęściej zakładał rodzinę i pracował, wchodził w Polskę Ludową po trzydziestce, a gdy dochodził do wolnej Polski w 1989 roku miał już dobrze po 70. A co jak się...

Polona to stworzony przez Bibliotekę Narodową portal, za pośrednictwem którego zbiory Biblioteki Narodowej i innych instytucji są udostępniane bezpłatnie w postaci cyfrowej ( https://polona.pl/ ) . Jakie ciekawostki można tam znaleźć o Dolinie Popradu? W tym przypadku skupiliśmy się głównie na Piwnicznej. Wszystkie poniższe materiały zaczerpnięte z Polony są na otwartej licencji.  Wolno zwielokrotniać, zmieniać i rozpowszechniać oraz wykonywać utwór, nawet w celach komercyjnych, bez konieczności pytania o zgodę. Wykorzystując utwór należy pamiętać o poszanowaniu autorskich praw osobistych Twórcy 1. PRZEWODNIKI Dzisiejsze przewodniki różnią się od tych sprzed kilku dziesięcioleci. Najbardziej urzekły mnie zawarte w nich poetyckie opisy. Dzięki nim możemy z innej perspektywy spojrzeć na omawiane miejsca. Doskonałym przykładem jest prezentowanym poniżej fragment wstępu do przewodnika: "Dolina Popradu i jej uzdrowiska" autorstwa inż. Jana Brzozowskiego (swoją drogą bardzo ...